ปราจีนบุรี เป็นจังหวัดชายแดนอยู่ทางทิศด้านตะวันออก ห่างจากกรุงเทพฯ ประมาณ 135 กิโลเมตร มีเนื้อที่ทั้งสิ้นประมาณ
4,762
ตารางกิโลเมตร
เคยเป็นดินแดนที่มีความเจริญรุ่งเรืองมาตั้งแต่สมัยทวารวดี และต่อเนื่องมาจนถึงสมัยลพบุรี ประมาณ
800 ปี ก่อน
ปรากฏหลักฐานเป็นซากเมือง
โบราณที่เรียกว่า เมืองศรีมโหสถ ที่ตำบลโคกปีบ อำเภอศรีมโหสถ และทางด้านทิศตะวันออกของเมืองศรีมโหสถ บริเวณบ้านโคกขวาง อำเภอ
ศรีมหาโพธิยังพบชุมชนโบราณอายุร่วมสมัยเดียวกันกับเมืองศรีมโหสถบริเวณซาก
เมืองโบราณเหล่านี้มีซากโบราณสถานที่ใช้ประกอบพิธีกรรมทาง
ศาสนาและพบโบราณวัตถุต่างๆ
ได้แก่ พระพุทธรูป เทวรูปเครื่องปั้นดินเผา เครื่องมือเครื่องใช้ประเภทสำริด กระจัดกระจายอยู่ทั่วไป
ต่อมาศูนย์กลางความเจริญได้ย้ายมาตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำบางปะกงดังเช่นปัจจุบัน ในสมัยกรุงศรีอยุธยาเรียกว่า เมืองปราจีน
ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์
ตอนต้นก็ยังเรียกว่า เมืองปราจิณ หรือ มณฑลปราจิณ จวบจนในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 6 ทรงพระกรุณาโปรด
เกล้าฯให้จัดระเบียบการปกครองแผ่นดินตามแบบต่างประเทศมณฑลปราจิณได้ถูกยุบเลิก คงมีฐานะเป็นเพียงหัวเมืองเมืองหนึ่ง ต่อมาทรงพระกรุณา
โปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนคำว่าเมือง เป็น จังหวัด
จึงมีชื่อเรียกใหม่ว่าจังหวัดปราจีนบุรี |
