อุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา

มีพื้นที่ทั้งหมด 1,810 ไร่ อยู่ที่อำเภอพระนครศรีอยุธยาจังหวัด
พระนครศรีอยุธยาจัดตั้งเป็นอุทยานประวัติศาสตร์มาตั้งแต่ปี
พ.ศ. 2519

ความสำคัญ : กรุงศรีอยุธยา เป็นอดีตราชธานีของราชอาจักร
ไทย ในระหว่างพุทธศตวรรษที่ 19-23 เป็น ระยะเวลาอันยาว
นานถึง 417 ปีช่วงเวลาอันยาวนานนี้ได้สร้างสรรค์ผลงานทาง
สถาปัตยกรรมศิลปกรรมและหล่อหลอมขนบธรรมเนียมประเพ
ณีวัฒนธรรมอันเป็นเอกลักษณ์ความเป็นไทย ตกทอดมาจวบ
จนถึงปัจจุบันอีกทั้งยังเป็นต้นแบบของกรุงเทพมหานครอีกด้วย
องค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ
(UNESCO)จึงประกาศให้อุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธ
ยาเป็นมรดกโลกเมื่อวันที่ 13 ธันวาคมพ.ศ.2534

จุดที่น่าสนใจ : ศิลปโบราณวัตถุของอยุธยามีอยู่เป็นจำนวนมาก ด้วยความรุ่งเรืองอันยาวนานตั้งแต่ครั้งเป็นแคว้นอโยธยา แต่ส่วน
ใหญ่ที่เหลืออยู่เป็นศาสนสถานเช่นโบสถ์วิหารเจดีย์ และพระพุทธรูป สามารถแบ่งได้เป็นยุคสมัย ดังนี้

สมัยอโยธยา
เป็นช่วงเวลาก่อนที่พระเจ้าอู่ทองสถาปนากรุงศรีอยุธยา ศิลปกรรมต่างๆ สืบทอดมา
จากสมัย ทวารวดี นิยมสร้าง พระพุทธรูป ด้วยศิลา ทราย หรือพระพุทธรูปหล่อสำริด
ที่เรียกว่าพระแบบอู่ทอง พระ อุโบสถ ขนาดใหญ่ มีช่องลมแทนหน้าต่าง เจดีย์แปด
เหลี่ยม ก่ออิฐไม่สอ ปูนและเจดีย์บนฐานทักษิณสูง วัดที่สำคัญในสมัยนี้ ได้แก่ วัด
อโยธยา วัดขุนเมืองใจ วัดธรรมิกราช วัดใหญ่ชัยมงคล วัดพนัญเชิง

สมัยอยุธยา
เป็นช่วงเวลานับตั้งแต่พระเจ้าอู่ทองทรงก่อตั้งพระนครศรีอยุธยาขึ้นในปี พ.ศ.1893
จนกระทั่งถึงการเสียกรุงศรีอยุธยาแก่พม่า ครั้งที่ 2 ในพ.ศ. 2310 สามารถแบ่งย่อย
ออกเป็น

- อยุธยาตอนต้น (พ.ศ. 1893-2112) นิยมสร้างปรางค์หรือพระเจดีย์เป็นประธานของวัดมีระเบียงคดล้อมรอบ มีวิหารหลวงอยู่ด้าน
หน้าวัดที่สำคัญในสมัยนี้ ได้แก่ วัดพระรามวัดมหาธาตุ วัดราชบูรณะ วัดพุทไธสวรรย์ วัดโลกยสุธาวัดพระ ศรีสรรเพชรญ์ วัดมงคล
บพิตร วัดเชิงท่า

- อยุธยาตอนกลาง (พ.ศ. 2112-2231) นิยมสร้างเจดีย์กลมเป็นประธานของวัด มี
พระอุโบสถ อยู่ด้านหน้า ได้แก่ วัดวรเชษฐาราม วัดขุนแสน วัดไชยวัฒนาราม(วัดนี้
เป็นกรณีพิเศษที่สร้างพระปรางค์เป็นประธานของวัด เพราะสามารตีเขมรได้ จึงสร้าง
วัดแบบปราสาทเขมรเพื่อเฉลิมพระเกียรติ)

โบราณสถานในอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยามีอยู่เป็นจำนวนมากถึง 211
แห่ง จึงคัดเลือกเฉพาะที่ สำคัญและน่าสนใจ แบ่งเป็นกลุ่ม ๆ ได้ ดังนี้

โบราณสถานในเกาะเมือง ได้แก่ วัดพระศรีสรรเพชญ์และพระราชวังหลวง วัดมง
คลบพิตร วัดพระราม วัดมหาธาตุ วัดราชบูรณะ วัดธรรมิกราช วัดโลกยสุธาราม วัด
วรเชษฐาราม วัดขุนแสน วัดขุนเมืองใจ วัดส้ม

โบราณสถานนอกเกาะเมือง ได้แก่วัดหน้าพระเมรุ วัดเชิงท่า วัดแม่นางปลื้ม วัดใหญ่ชัยมงคล วัดกุฎีดาววัดมเหยงคณ์ วัดอโยธยา
วัดไชยวัฒราราม วัดวรเชตุเทพบำรุง วัดกษัตราธิราช วัดภูเขาทอง