จังหวัดชุมพร มีชื่อปรากฏมาตั้งแต่ปี พ.ศ.1098 โดยมีฐานะเป็นเมืองหน้าด่านของนครศรีธรรมราช ใช้รูปแพะเป็นตราเมือง เป็น
เมืองใน อาณาจักรฝ่ายใต้ของกรุงศรีอยุธยาในรัชสมัยแผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ในสมัยรัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯให้จัด
ตั้งเป็นมณฑลชุมพร ต่อมามีการยุบการปกครองระบอบมณฑล ชุมพรจึงมีฐานะเป็นจังหวัด

คำว่า“ชุมพร”สันนิษฐานว่ามีที่มาจากคำต่างๆว่า“ชุมนุมพล”เนื่องจากเป็นเมืองหน้าด่านการเดินทัพไม่ว่าจะมาจากฝ่ายเหนือหรือว่า
ฝ่ายใต้ ล้วนเข้ามาตั้งค่ายชุมนุมพลกันที่นี่จึงเรียกจุดนี้ว่า “ชุมนุมพล” ต่อมาเพี้ยนเป็น“ชุมพร”อีกความหมายหนึ่งอาจมาจากคำว่า
“ชุมนุมพร”เนื่องจากประการหนึ่งในการเดินทางไปทำศึกสงครามของแม่ทัพนายกองตั้งแต่สมัยโบราณมา เมื่อจะเคลื่อนพลจะต้อง
ทำพิธีส่งทัพโดยการบวงสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ขอให้ได้รับชัยชนะในการสู้รบเป็นการบำรุงขวัญทหารในสถานที่ชุมนุมเพื่อรับพรเช่นนี้
ตรงกับความหมายชุมนุมพร หรือประชุมพร

แต่อีกทางหนึ่งสันนิษฐานว่าน่าจะได้มาจากชื่อพันธุ์ไม้ธรรมชาติในท้องถิ่นได้แก่ต้นมะเดื่อชุมพรเพราะที่ตั้งของเมืองชุมพรนั้นอยู่
บนฝั่งแม่น้ำท่าตะเภามีต้นมะเดื่อชุมพรขึ้นมากมาย ต้นมะเดื่อชุมพรจึงเป็นสัญลักษณ์ส่วนหนึ่งของตราประจำจังหวัดชุมพร

ทิศเหนือ : ติดกับ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
ทิศใต้ : ติดกับจังหวัดสุราษฎร์ธานี
ทิศตะวันออก : ติดกับอ่าวไทย
ทิศตะวันตก : ติดกับจังหวัดระนองและสหภาพพม่า